IĞDIR FORUM
EYE SEN HOŞ GELİPSEN HARDAYDIN İNDİYE GEDER Smile

IĞDIR FORUM

DOĞUNUN ÇUKUROVASI OLAN IĞDIR'IN TANITIM SİTESİ
 
AnasayfaTakvimSSSAramaKullanıcı GruplarıKayıt OlGiriş yap

Paylaş | 
 

 Aşık Elesker

Önceki başlık Sonraki başlık Aşağa gitmek 
YazarMesaj
MeNTaL
Admin


Mesaj Sayısı : 103
Kayıt tarihi : 10/12/08

MesajKonu: Aşık Elesker   C.tesi Ocak 03, 2009 8:38 am

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Git ve: kullan, ara
Aşık Elesker (Aşık Elesger), 19. yüzyıl Azeri saz üstadlarının en önemli temsilcisi, Azerbaycan aşık edebiyatının klasiklerinden biridir.

1821 yılında şimdi Ermenistan topraklarına katılmış eski bir Türk yurdunda, Basarkeçer'in Ağ-kilse (Ağkilise) köyünde aşık şiirinin ve sazın vurgunu olan Elimemmedin ailesinde dünyaya geldi. Elesker 14-15 yaşlarında köyün zenginlerinden Kerbelayı Kurban'a hizmetçi olarak verildi. Onun kızı güzel Sehinbanı'yı sevdi,kızdan sevgisine karşılık aldı. Kerbelayi Kurban'm kardeşi Pullu Meherrem onların kavuşmasına imkan vermedi, Sehinbanı'yı oğlu Mustafa'ya aldı.

Bu olaydan sarsılan Elesger saz çalmaya, söz koşmaya başladı. Babası onu 16 yaşında Kizılvenkli Aşık Ali'ye uşak verdi. Elesker aşıklık sanatının sırlarını üstadı Ali'den öğrendi. Azerbaycan aşık kültürünü araştıranlardan Hümmet Elizade, onların 'üstad-çırak' münasibetleri konusunda şunları yazar: "Aşık Elesker, üstadı Aşık Alı ile düğün, nişan meclislerine gittiğinde bazen onun dediklerine kulak asmaz, kendi şiirlerini okurmuş. Elesker'in bu hareketi üstadının hoşuna gitmezmiş, bu hareketten vazgeçmesi için ona nasihatler edermiş. Bir gün yine büyük bir düğün meclisinde üstadla çırak arasında bir sürtüşme olur. Aşık Ali'nin sözü Elesker'e dokunur, Elesger öfkelenir. Üstadı ile atışmayı kafaya koyar.

Meclis iki tarafa ayrılır. Bir taraf Aşık Ali'yi, o biri taraf Elesker'i müdafaa eder. Üstad-çırak biri biri ile ters düşer, aralarından çok "herbe-zorbalar, üstadnameler, di-vaniler, teenisler ve dudakdeymezler" gelip geçer. Nihayet Elesker açıkça ve şimdiye kadar hiçbir aşık tarafinden karşılığı söylenemeyen "A yağa-yağa" teenisini söyler. Aşık Ali, Aşık Elesker'e cevap veremez; meclisi bırakıp gider. Bu hadiseden sonra Elesker, üstadından ayrılır, müstakil bir sanatkâr gibi aşıklığa başlar. Elesker, üstadını bağlaması neticesinde geniş kitle arasında daha büyük şöhret kazanır. Yakın ve uzak yerlerden çok çırak Elesker'in yanına gelir."

19. yy. ortalarına doğru artık Aşık Elesker bütün Kafkasya'da tanınan bir âşık oldu. Tiflis'de Rusça yayınlanan "Kavkaz" gazetesi 1851 yılında ondan, olağanüstü sesi, saz çalma mahareti ve söz koşma kabiliyeti olan bir sanatkâr olarak söz eder. Sevgilisi Sehinbanı'dan zorla ayrı bırakıldıktan sonra, Aşık Elesker 40 yaşına kadar bekâr kalmış, 1862 yılında, Kelbecer'in Yanşak köyünden olan Anahanım'la evlenmiştir. Elesker'in oğlu Aşık Talib de üstad bir aşık olarak tanınmıştır.

Elesker, aşık şiirinin bütün türlerini kapsayan zengin bir miras bırakıp gitmiştir. Hayatta olduğu donemde hiçbir kitabı yayınlanmadığından, şiirlerinin büyük bir kısmı kaybolmuştur. Şiirlerinin büyük kısmı sözlü gelenekte devam ettiği için onlar da yazıya alınmamış, zaman geçtikçe unutulmuş, hafızalardan silinmiştir.

1918 yılında Ermenistan'da iktidara gelen Taşnaklar, Azerbaycan Türkleri'ne karşı bir soykırıma başlayınca, Aşık Elesker, ailesi ile birlikte göçüp Azerbaycan'ın Terter bölgesine yerleşmiştir. Burada bir müddet değirmencilik yapmış ve ihtiyar çağlarında yazdığı şiirlerinin birinde kendi durumundan acı acı şikayetlenerek şöyle demiştir:

Dad senin elinden çerx-i kecmedar,
Üreyimdeyüz dermansız yaram var,
Âşıq deyirmançı, ağa çarvadar,
Serraf gelsin bu bazarı dolaşırı.

Çağdaşlarının hatıralarına göre Aşık Elesker, uzun boylu, alnı açık, iri yapılı, bedence çok sağlam ve kuvvetli bir adam olarak anlatılır. Kara gözleri, kalın, kara çatma kaşları, dolgun yüzü varmış.

Aşık Elesker 1921 yılında durumu nisbeten düzelince yeniden doğduğu köye, Ağkilse'ye dönmüş, lâkin yaşlılık ve hastalık yüzünden artık saz çalıp söz koşamamıştir. 1926 yılı Mart ayının 7 sinde tahminen 106 yaşında Ağkilse köyünde vefat etmiş, burada da defnedilmiştir. 1988 yılında Basarkeçer bölgesi Türk halkının Ermeniler tarafından göçe zorlanması ile buradaki Türkler yeniden topraklarını terketmişlerdir.

Aşık Elesker'in Ağkilse köyündeki mezarına da hakaret eden Ermeniler buradaki birçok Türk-müslüman abidesi gibi, bu mezarı da yok etmişlerdir.
Sayfa başına dön Aşağa gitmek
Kullanıcı profilini gör http://igdir.eniyiforum.org
MeNTaL
Admin


Mesaj Sayısı : 103
Kayıt tarihi : 10/12/08

MesajKonu: Geri: Aşık Elesker   C.tesi Ocak 03, 2009 8:38 am

KÖYNEYİNE

Gülebetin qıyı ter sinen üste,
Ne gözel yaraşır, qız, köyneyine.
Sinen Ke'be, köynek Ke'be örtüyü,
İzin versen, sürtem üz köyneyine.

Gözel yaranıbsan qalü-beladan,
Yanağın göyçekdi gülden, laladan,
Zerger gül doğrasın zerü-tiladan,
Elinden geldikce düz köyneyine.
Elesger de yar yolunda sürünür,
Sinen üste derde derman görünür,
O köyneye nar memeler bürünür,
Onçun qurban olluq biz köyneyine.



İNCİMEREM

İster dara çekdir, ister qul eyle,
Qiymuşam emrine qol, incimerem.
Hesretinden Mecnun oldum sehrada,
Alırsan canımı, al, incimerem.

Firqetinden saralıban solanam,
İzin versen, yar, başına dolanam,
Elli yol çapılam, yüz yol talanam,
Bir şey deyil dövlet-mal, incimerem.
Elesgerem, yandım eşq ataşında,
Gözüm qaldı kipriyinde, qaşında,
Qazdır mezarımı çeşme başında,
Sal sinem üstünden yol, incimerem



BİRİ "SİN"

İsmin üç herfdi, ay çeşmi-xumar!
Biri "mim"di, biri "nun"du, biri "sin".
Hesretinden yüz min gizli derdim var,
Kimsem yoxdu açam deyem birisin.

Saldın meni ataşa hey, nara hey,
Gözüm ağlar, dilim çeker nara hey,
Müşteriyem, yar, qoynunda nara hey,
Bimürvet, satmırsan, alam birisin.

Siyah zülfün ne tökübsen yana sen?!
Ya hurisen, ya meleksen, ya nesen?
Demedim ki, eşq odunda yanasan.
Men dedim ki, dur qıraqdan bir isin.
Elesgerin yaz sözlerin varağa,
Yuyar qessal, büker qeddin var ağa,
Bu seferde üç ehtiyat var, ağa.
Biri mizan, biri sırat, biri sin.



"Əlif" "Bey"

İbtidakı "Əlif" - Allah,
"Bey" - birliyə dəlalətdi.
"Tey" - təkdi, vahidi-yekta,
Arif bu elmə bələddi.

"Sey" - sabitdi doğru yola,
"Cim" - ucadı, bax calala,
"Hey" - mehriandı halala,
Münkir ondan xəcalətdi.

"Xey" - birdi Xaliqi-Əkbər!
"Dal" - doğru doqquz fələklər.
"Zal" - zikr eylə dildə əzbər,
"Rey" - rəsuli-Əhməddi.

"Zey" - zəbanı aç Xudaya,
"Sin" - səlam et, getməz zaya,
"Şin" - şövq eylə o Mövlaya,
Qeyri-söhbət məsiyətdi.

"Zay" - zülm edəcək düşmənə,
"Ayn" - həyati-çeşminə,
"Ğayn" - ğül-ğüli dövranə,
"Fey" - fəna, "Qaf" - qiyamətdi.

"Kaf" - "kon" ilə tutub qərar,
"Lam" - lal, necə hesab verər?!
"Mim" - möminə yol göstərər,
İsmi-paki Məhəmməddi.

"Nun" - nida eylər hər zaman,
"Vav" - "vay" deyər, "yatma oyan".
"Hey" - hamıya yetər fərman
Sanma səhni-zərafətdi.

"Yey" -yekdi adil padişah,
"Lam-Əlif"lə birdi Allah
Ələsgər, tutduğun günah,
Bağışlansa, çox hormətdi.


ÖLDÜRÜR

Dərdim çoxdu, dindirməyin həzərat,
Məni bir alagöz ceyran öldürür.
Qılıncsız, tüfəksiz alır canımı,
Kimsə bilmir, pünhan-pünhan öldürür.

Heç bilmirəm neyləmişəm, neylərəm,
Xəncər alıb qara bağrım teylərəm,
Bir canım var, yara qurban eylərəm
El desin: "aşıq da qurban öldürür".

Ələsgərəm, bir gözələ mehmanam,
Ölməyincə cətin dönəm, usanam,
Əzrayılı qanlı tutmasın anam,
Məni bir kipriyi peykan öldürür
Sayfa başına dön Aşağa gitmek
Kullanıcı profilini gör http://igdir.eniyiforum.org
 
Aşık Elesker
Önceki başlık Sonraki başlık Sayfa başına dön 
1 sayfadaki 1 sayfası

Bu forumun müsaadesi var:Bu forumdaki mesajlara cevap veremezsiniz
IĞDIR FORUM :: IĞDIR CAFE :: IĞDIR CAFE :: Şiir-
Buraya geçin: